Buddyzm

Założycielem buddyzmu był Budda (po sanskrycku ‹‹przebudzony, oświecony››). Urodził się około 560 roku p.n.e. w Kapilawastu, w pobliżu południowej granicy dzisiejszego Nepalu. Pochodził z rodu książęcego. W wieku niespełna 30 lat zrezygnował z życia rodzinnego: opuścił żonę i synka, i oddał się poszukiwaniu prawdy. Po roku nauki u braminów i 6 latach ascezy doznał pod figowcem „oświecenia” - stąd przydomek Budda, bo właściwie nazywał się Siddhartha Gautama.

W pierwszym swoim kazaniu w Benares wyłożył „cztery szlaki prawdy” - zasady swej nauki. Przez resztę życia wędrował po kraju i niezmordowanie nauczał. Zmarł około 470 roku p.n.e. w Kusinagara, gdzie osiągnął nirwanę: „dynamiczny stan ponadświadomości, w którym istota wolna od niewiedzy, namiętności, cierpienia i czynu bezustannie działa dla dobra wszystkich żyjących”. Zwłoki jego spalono, a nad popiołami wzniesiono stupę, kopiec pamiątkowy.

Na naukę pierwotnego buddyzmu składają się cztery szlachetne prawdy, które głoszą:

  1. cierpienie stoi na początku życia ludzkiego; cierpienie to narodziny, starość. śmierć oraz połączenie z tym, co niemile, i rozłąka z tym, co miłe;

  2. przyczyną cierpienia jest pragnienie istnienia, radości, potęgi itd., a to pragnienie jest przyczyna reinkarnacji (powtórnych narodzin);

  3. cierpienie można usunąć przez wykorzenienie pożądania;

  4. drogą do usunięcia cierpienia jest „ośmioraka ścieżka”: należyta wiara, należyte postanowienie, należyta mowa, należyty czyn, należyte życie, należyte dążenie, należyte pamiętanie, należyta medytacja.

Od cierpienia – według buddyzmu - nie uwalnia śmierć samobójcza, ponieważ śmierć prowadzi do nowych narodzin, ani asceza, tylko ośmioraka ścieżka. Celem zaś życia jest wyzwolenie z cierpienia i osiągnięcie spokoju w nirwanie.

Naukę Buddy niektórzy uczeni uważają za system filozoficzny, a nie religię. Pierwotny buddyzm nie miał żadnego wyznania wiary - by być buddystą, wystarczyło postępować według nauk Buddy, nie miał też rytuału ani duchowieństwa. Mnisi nie pełnili żadnych funkcji religijnych. Dopiero później, kiedy nastąpiły zmiany w buddyzmie, klasztory stały się ośrodkami religijnymi, nauki i kultury.

Buddyzm był pierwszym systemem religijnym, który głosił równość wszystkich ludzi, bez względu na rasę i narodowość, pochodzenie społeczne i pełnione funkcje. Głosił również powszechną życzliwość dla wszystkich istot cierpiących. Był to pogląd rewolucyjny, zwłaszcza w Indiach, gdzie istniał kastowy ustrój społeczny.

Pod wpływem innych wierzeń pierwotny buddyzm przeszedł liczne przeobrażenia i wyłoniły się trzy podstawowe kierunki:

  • hinajana, której ideałem stał się buddyjski święty, żyjący w oderwaniu od świata i troszczący się wyłącznie o swoje zbawienie, nawet za życia;

  • mahajana, która rozszerzyła troskę o zbawienie na całą społeczność, Buddę pozbawiła cech ludzkich, czyniąc z niego istotę nadprzyrodzoną; pojawiły się nowe postacie mityczne, które przyćmiły Buddę, a same ułatwiały zbawienie;

  • mantrajana, która zatrzymała podstawowe zasady mahajany, ale ideałem religii stał się mistrz sztuki magicznej, formy kultury zostały sprowadzone do magii, połączone z praktykami erotycznymi.

Buddyzm wywędrował z Indii do innych krajów, gdzie przechodził liczne przekształcenia i przemiany, tak że dziś odróżniamy między innymi buddyzm chiński, japoński, tybetański. W samych zaś Indiach jest obecnie niewielu jego wyznawców.

0 △|▽